Diyet Uzmanı Sizinle

Annenin, gebelik sırasında ve ö;ncesinde kö;tü beslenmesinin hem kendisine shem de dö;lün büyümesine ve sağlığına olumsuz etkileri olduğu araştırmalarla igö;sterilmiştir. Çeşitli besin ö;ğelerinin yetersizliği oluşturulan gebe hayvanlar üze­rinde yapılan araştırmalarda, bu durumun yavruya zararlı etkileri açık olarak ortaya konmuştur. İnsanlar üzerinde yapılan araştırmalarda, iyi beslenmeyen gebelerin çocuklarında, iyi beslenen annelerin çocuklarına gö;re, çeşitli bozuk­lukların daha sık gö;rüldüğü saptanmıştır.

Kalrtsal Hastalık ve Sakatlıkların Çocuklara Geçmesi. Anne ve baba hasta olmasa bile genlerinde bozukluk varsa, çocukların bir kısmı hasta ve sa­kat olur; bir kısmı bozuk geni taşır ve hasta olmaz. Hasta ve sakat anneyle babanın çocuklarının hasta ve sakat olma olasılığı çok yüksektir.
İyi beslenenlere gö;re kö;tü beslenen gebelerde, ö;lü doğum, vaktinden ö;nce; doğum, doğum ağırlığı düşük bebeklere daha sık rastlanmaktadır. Zayıf, kısa ve vaktinden ö;nce doğan bebeklerin yaşama şansları daha az, hastalıklara di­rençsiz olmakta, bunlarda zekâ geriliği daha sık gö;rülmektedir.
Gebelikte, çeşitli besin ö;ğelerinin yetersizliği doğuştan yapısal bozukluk­lara da yol açabilir. Protein, folik asit, A vitamini, riboflavin, çinko ve man­ganez gibi besin ö;ğelerinin ileri derecede yetersizliğinin, bebeklerde doğuştan bo­zukluklarla ilgisi olduğu bulunmuştur. Bazı çalışmalarda, protein yetersizliği olan gebelerde düşükler daha sık gö;rülmüştür. Gebelerin kö;tü beslenmesinin dö;­lün yalnız bedensel gelişimini değil, zekâ gelişimini de etkilediği anlaşılmıştır. Özellikle protein ve B grubu vitaminlerinin yetersiz alınmasının zekâ geriliğinde rolü olduğu bildirilmiştir.

iyi beslenmeyen gebelerin dö;lünde besin ö;ğeleri deposu da yetersiz olmak­tadır. Kansız annelerin dö;lünde yeterli demir depolanmadığından, bebek doğuş­ta kansızlığa yatkın ohnakta, zamanında tedavi edilmezse bunu düzeltmek zor­laşmaktadır. Yine, A vitamini yetersizliği olan annelerden doğan bebeklerde, bu vitamin deposu yetersiz olduğundan, bebek A vitamini yetersizliğine duyarlı ol­maktadır.
Şişman gebelerin bebeklerinin doğum ağırlığı genellikle normalden yüksek olur. Şişman kadınların doğum yapması zordur. Şişman bebeğin vücudunda yağ hücrelerinin çoğalmaya eğilimi artar ve çocuğun kolayca şişmanlamasında rol oynar. Gebelikte aşırı kilo almanın ö;nlenmesi hem anne, hem de yavrunun şiş­manlamaya karşı korunmasında ö;nem taşır.

Gebelerin beslenme durumunun bebek ve anneye etkilerini inceleyen sayı­sız araştırma yapılmıştır. Bunlardan birinde; yetersiz ve dengesiz beslenen ve yoksul olan gebeler üç gruba ayrılmış; birinci gruba ek besin verilmiş ve kadın­lar beslenme konusunda eğitilmiş; ikinci gruptakiler yalnız eğitilmiş ve ek besin verilmemiş ;üçüncü gruptakilere hem =;k besin verilmemiş hem de gebeler bes-lenmeleriyle ilgili eğitilmemiştir. Ek besin verilen ve eğitilen gruptaki annelerle bebeklerinin doğumdan ö;nce ve sonra ö;teki gruptakilerden daha sağlıklı olduk­ları gö;rülmüştür. Ek besin verilmeyen ve eğitilmeyen gruptaki gebelerde doğum zorluklan, erken doğum, doğum ağırlığı düşük bebeklerin ö;teki gruplara gö;re, daha çok olduğu gö;rülmüştür.

Bu konuda yapılan başka bir araştırmada, gebe kadınlar beslenme duru­muna gö;re; çok iyi, orta ve kö;tü diye ayrılmış, bunların bebeklerinin sağlık du­rumu doğumda ve ilk iki haftalık süreyle incelenmiştir. Tablodan da gö;rüldüğü gibi, kö;tü beslenen annelerin bebeklerinde, sağlık durumu kö;tü olanların oranı çok yüksek bulun­muştur. Ayrıca, kö;tü beslenen gebelerde düşük, erken doğum, ö;lü doğum, cılız bebek ve doğum zorluklan ö;teki gruplardakinden çok yüksek olduğu belirlen­miştir.
Gebelikte, annenin vücudunda oluşan değişiklikler annelik dokuları ve dö;l için fazladan enerji ile besin ö;ğeleri gereklidir. Artan ihtiyaçlar karşılanmaz­sa, bir süre, vücutta depolanabilen ve yedek olarak bulunan besin ö;ğeleriyle açık kapatılır. Ancak, iyi beslenmeyenlerin vücudunda depo ya da yedek besin ö;ğe­si bulunmaz ve her besin ö;ğesi de depolanamaz. Bazı besin ö;ğelerinin yedeği ya da deposu olsa bile, bu kullanıldıktan sonra annenin dokuları parçalanarak dö;­lün ihtiyacının bir bö;lümü karşılanmaya çalışılır. Gebe kadın kö;tü beslenmeyi sürdürürse sağlığı bozulmaya başlar ve bu durum gebelik ilerledikçe şiddetlenir. Bulantı, kusma, ö;dem ve benzeri sorunları olan gebelerin beslenmesinde gerek­li değişiklikler yapılmazsa beslenme yetersizliği daha kolay gelişir.
Gebelerde sık rastlanan beslenme yetersizliği sorunlanndan biri kansızlıktir. Gebelik sırasında kadının kan hacminde artış olduğu gibi, dö;lün kan yapımı için gerekli olan ve vücudunda biriken besin ö;ğeleri de anneden gelir. Gebelikte ve ö;nceden iyi beslenmeyen kadınlarda demir ve folik asit yetersizliği kansızlığı çok sık gö;rülür. Ülkemizde yapılan araştırmalarda, incelenen gebelerin yarısından çoğunda, orta ve ileri derecede demir yetersizliğine bağlı kansızlık bulunmuştur.

Gebelikte ve ö;zellikle çok doğum yapan kadınlarda diş çürüklüğü ve kemik yumuşaması (osteomalasia) gibi durumlar da sık gö;rülür. Gebelikte, kalsiyum metabolizmasında değişme ve bozulmalar olur; bu sebeplerle de kalsiyum, fosfor ve D vitamini ihtiyacı artar. Bu besin ö;ğelerine ihtiyacı karşılanmayan gebelerin dişlerinde ve kemiklerinde bozukluk ve zayıflık kolayca gelişir. Gebelikte sık gö;rülen sorunlardan biri de basit guatrdır.
Gebelikte şişmanlığa da sık raslanır. İhtiyaçtan çok alınan enerji şişmanlığa yol açar. Gebelikten sonra enerji kısıtlaması yapılmazsa, gebelikte başlayan şiş­manlık kalıcı olur. Gebelikte şişmanlık, hem dö;lün sağlığı, hem de annenin sağ­lığı yö;nünden sakıncalı olduğu gibi, şişman kadınların doğum yapması da zor­laşır. Gebelikte, bazı kadınlarda da zayıflık gö;rülebilir. Gebe kadının zayıf ol­ması da hem kendisi, hem de yavrunun sağlığı için sakıncalıdır.